RainSoft

Ujęcia wody


Zarówno na świecie jak i w Polsce występują dwa rodzaje zasobów wód, będących źródłem zaopatrzenia wszystkich konsumentów:
 

A. Powierzchniowe wody śródlądowe (słodkie) znajdujące się na powierzchni ziemi:  

B. Podziemne wody, znajdujące się pod powierzchnią ziemi na różnych głębokościach:

W Polsce blisko 60% wody przeznaczonej do spożycia pochodzi z powierzchniowych ujęć wód płynących i stojących. Pozostała część pobierana jest z źródeł podziemnych, najczęściej dziesięcio- dwudziestometrowych studni. Niewielkie ilości pobiera się z głębin (np. oligoceńskie wody w większych miastach).

 

Źródła poboru wody w Polsce

 

WODY PODZIEMNE
Żródło: Nowa encyklopedia powszechna PWN  Wydawnictwo Naukowe PWN SA
 

WODY PODZIEMNE, wody występujące w porach i szczelinach skał skorupy ziemskiej. W przeważającej ilości pochodzą z infiltracji (wsiąkania) opadów atmosferycznych., niekiedy  z infiltracji wód powierzchniowych. Część wód podziemnych powstaje przez kondensację pary wodnej zawartej w powietrzu wypełniającym puste przestrzenie skał, część pochodzi z głębi Ziemi tworzy się przez wydzielanie i kondensację pary wodnej z roztworów magmowych lub przez odwodnienie minerałów (woda juwenilna). Niektóre wody podziemne są zachowanymi w osadach (gł. w porach piaskowców) resztkami wód zanikłych mórz i innych zbiorników wodnych (wody reliktowe). Część wód podziemnych  pod wpływem siły ciężkości dąży w głąb skorupy ziemskiej, jest to woda wolna. Woda wolna, napotykając warstwy wodoszczelne, gromadzi się nad nimi tworząc wodę gruntową ; woda ta występuje więc poniżej przepuszczalnych skał strefy aeracji. Górna granica zasięgu wód gruntowych zwierciadło wód gruntowych ulega wahaniom, podnosi się lub opada zależnie od ilości opadów atmosferycznych., wielkości parowania oraz ingerencji człowieka (eksploatacja wód podziemnych, odwadnianie kopalń i in.).

Wody podziemne znajdujące się w warstwach wodonośnych przykrytych warstwami nieprzepuszczalnymi są zw. wodami wgłębnymi, należą do nich wody artezyjskie. Wody podziemne występujące głęboko pod powierzchnią Ziemi, izolowane od niej wieloma kompleksami skał nieprzepuszczalnych to wody głębinowe, nie są one zasilane ani odnawiane, zwykle są silnie zmineralizowane. 

 

WODY MINERALNE, wody podziemne zawierające sole mineralne. i gazy w ilości nie mniejszej niż 1 g/l. Rozróżnia się: solanki zwykłe, zawierające gł. sól kamienną. NaCl; solanki gorzkie (tzw. woda gorzka, przeczyszczająca) siarczany: magnezu MgSO4 i sodu Na2SO4; szczawy wodorowęglany (kwaśne węglany): wapnia Ca(HCO3)2 i sodu NaHCO3, oraz dwutlenek węgla CO2; szczawy żelaziste zawierające ponadto związki żelaza; wody siarkowe siarkowodór H2S, siarczki: sodu Na2S i wapnia CaS oraz siarczany: gł. wapnia CaSO4 i magnezu MgSO4; wody radoczynne małe ilości pierwiastków promieniotwórczych.

 

Część z tych wód mineralnych stanowią wody lecznicze, do których zalicza się także wody, tzw. słabo zmineralizowane, zawierające mniej niż 1 g/l soli mineralnych i gazów leczniczych.; wyróżnia je obecność składników o szczególnej aktywności farmakodynamicznej (np. żelaza, manganu, fluoru, bromu, jodu, siarki, radu, radonu, dwutlenku węgla); w nazwie wód leczniczych. uwzględnia się najpierw aniony, potem kationy w kolejności malejących stężeń, np. woda chlorkowo-sodowa, woda siarczanowo-magnezowa; woda lecznicza słabo zmineralizowana, zawierająca co najmniej 10 mg/dm3 żelaza (w postaci jonów Fe2+), nazywa się żelazistą, co najmniej 1,0 mg/dm3 manganu (Mn 2+) manganową, fluoru (F-) fluorkową, jodu (I-) jodkową, siarki (S2-) siarczkową, co najmniej 2 nCi/dm3 radonu lub radu wodą radoczynną, 250–999 mg/dm3 wolnego dwutlenku węgla wodą kwasowęglową, a ponad 1000 mg/dm3 wolnego dwutlenku węgla szczawą. Do wód leczniczych zalicza się także wody termalne o temp. powyżej 20°C u źródła. Wody mineralnej i wody lecznicze stosuje się w balneoterapii do kąpieli leczniczych, przepłukiwań, okładów, kuracji pitnych, inhalacji itp.; do celów spożywczych używane są wody mineralne stołowe. W Polsce występują różne rodzaje wód mineralnych i leczniczych.

 

WODY ARTEZYJSKIE, wody wgłębne   występujące w warstwach wodonośnych przykrytych skałami nieprzepuszczalnymi i znajdujące się pod ciśnieniem hydrostatycznym. Przewiercenie skał przykrywających warstwę wodonośną powoduje samoczynny wypływ wód artezyjskich lub, jeśli ciśnienie hydrostatatycznego jest mniejsze, wznoszenie się ich w otworze wiertniczym ponad poziom warstwy wodonośnej (wody subartezyjskie). Wielkość ciśnienia hydrostatycznego zależy od różnicy wysokości między miejscem zasilania (infiltracji) warstwy wodonośnej a miejscem wypływu wody. Warunki artezyjskie występują najczęściej w synklinach lub innych formach nieckowatych, mogą też być związane z uskokami, ze strukturami monoklinalnymi i in.

Nazwa pochodzi od krainy Artois we Francji, gdzie 1126 powstała pierwsza studnia artezyjska. Największe obszary artezyjskie: baseny artezyjskie Australii (Wielki Basen ), USA (np. Wielki Basen Dakoty, o pow. ok. 39 tys. km2), pn. Afryki, Basen Paryski, Basen Londyński i in.; w Polsce niecka mazowiecka, gdzie największe znaczenie gosp. mają wody występujące w średnio- i gruboziarnistych piaskach glaukonitowych oligocenu ( woda oligoceńska), na głęb. ponad 200 m. Naturalny wypływ wód artezyjskich na powierzchnię Ziemi to źródło artezyjskie.